Trầm cảm sau sinh - các mẹ không nên chủ quan

Trầm cảm sau sinh là chứng bệnh tâm lý thường gặp, xảy ra ở khoảng 10 – 20% phụ nữ sau khi sinh nở. Bệnh lý này biểu hiện qua khí sắc trầm buồn, chán nản, mệt mỏi và hình thành những suy nghĩ tiêu cực về bản thân.

Trầm cảm sau khi sinh là gì?

Trầm cảm sau sinh là một rối loạn cảm xúc xảy ra ở phụ nữ sau khi sinh nữ. Bệnh lý này điển hình bởi sự giảm khí sắc kéo dài trong khoảng 1 năm đầu tiên. Ít người biết rằng, chứng trầm cảm sau sinh còn có thể ảnh hưởng đến nam giới nhưng tỷ lệ ít gặp nên không được đề cập nhiều.

Theo số liệu thống kê, có khoảng 10 – 20% phụ nữ sau khi sinh mắc phải rối loạn trầm cảm. Trong đó có 15% trường hợp xảy ra trong 3 tháng sau khi sinh và 15 – 25% xảy ra trong năm đầu tiên. Trầm cảm sau sinh không chỉ gây ra tình trạng buồn bã, mệt mỏi, thiếu tập trung,… mà còn sinh ra cảm giác chán ghét cả con mình.

Nguyên nhân dẫn tới trầm cảm sau khi sinh:

Một số nguyên nhân, yếu tố được xác định có thể gây ra bệnh trầm cảm sau khi sinh:

Hormone thay đổi đột ngột

Sau khi sinh nở, nồng độ hormone progesterone và estrogen sụt giảm một cách đột ngột. Ngoài ra, sự sụt giảm của hormone tuyến giáp trong giai đoạn này cũng góp phần gây ra chứng trầm cảm.

Trên thực tế, hormone thay đổi khiến phụ nữ mang thai và sau khi sinh trở nên nhạy cảm, dễ cáu gắt, buồn phiền, chán nản,… Tuy nhiên, đây không hoàn toàn là nguyên nhân trực tiếp gây ra các rối loạn tâm thần ở phụ nữ sau sinh. Thực tế, rối loạn hormone chỉ được xem là yếu tố cộng hưởng dẫn đến trầm cảm và các rối loạn cảm xúc.

Mất ngủ/ thiếu ngủ

Mất ngủ/ thiếu ngủ và trầm cảm là hai chứng bệnh có mối tương quan qua lại. Trầm cảm có thể gây ra các triệu chứng rối loạn giấc ngủ và tình trạng mất ngủ kéo dài cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, đồng thời khiến bệnh tiến triển nặng hơn.

Mất ngủ là vấn đề sức khỏe thường gặp ở phụ nữ sau khi sinh do tác động của rối loạn hormone, rối loạn đồng hồ sinh học do phải chăm sóc con cái, lo âu, suy nghĩ quá nhiều,… Các nghiên cứu cũng cho thấy, chất lượng giấc ngủ kém làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tâm thần.

Di truyền

Nguy cơ mắc chứng trầm cảm sau sinh có thể cao hơn ở những trường hợp có người thân trong gia đình mắc chứng bệnh này. Hoặc người mẹ từng có tiền sử bị trầm cảm ở những lần sinh trước.

Trầm cảm sau sinh là bệnh lý có khả năng di truyền

Trầm cảm và các bệnh rối loạn cảm xúc đã được chứng minh có khả năng di truyền. Các nghiên cứu được thực hiện cho thấy, cơ chế bệnh sinh của chứng bệnh này có sự tham gia của một số gen. Vì vậy, sản phụ có mẹ, chị/ em gái bị trầm cảm sau sinh cần chủ động tầm soát để kịp thời phát hiện và can thiệp điều trị.

Sang chấn tâm lý

Sang chấn tâm lý được xem là nguyên nhân phổ biến gây trầm cảm sau sinh bên cạnh rối loạn hormone. Tâm lý bị kích động có thể bắt nguồn từ:

  • Mâu thuẫn trong quan hệ vợ chồng và các mối quan hệ gia đình
  • Sinh khó, trẻ sinh ra mắc bệnh bẩm sinh, nan y hoặc con chết ngay sau khi sinh
  • Lo lắng quá mức về việc chăm sóc con cái (thường gặp ở người mang thai khi tuổi còn nhỏ, lần đầu tiên làm mẹ,…)
  • Phải tự mình chăm sóc con cái, không nhận được sự hỗ trợ từ bạn đời và người thân
  • Thiếu sự quan tâm, không có người động viên và chia sẻ. Một số nam giới cũng có thể bị trầm cảm sau sinh do người vợ quá chú tâm đến con trẻ mà không quan tâm đến mình
  • Mang thai ngoài ý muốn, không hề biết bản thân mang thai cho đến khi sinh nở, con ngoài giá thú
  • Không được nhìn mặt và chăm sóc con (mang thai hộ hoặc do bị ép buộc phải rời xa con do nhiều nguyên nhân khác)
  • Lo lắng về vấn đề tài chính, sợ con cái ảnh hưởng đến công việc

Những yếu tố nguy cơ

Ngoài ra, nguy cơ bị trầm cảm sau sinh cũng có thể tăng lên khi có những yếu tố như:

Nghiện rượu bia làm tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh
  • Tiền sử trầm cảm trước đó
  • Tiền sử rối loạn lo âu
  • Có tiền sử rối loạn lưỡng cực, đặc biệt type 2 (thể bệnh đặc trưng bởi giai đoạn trầm cảm nhiều hơn hưng cảm)
  • Gần ngày sinh phải đối mặt với những biến cố như mất việc làm, gia đình phá sản, mất người thân, bạo hành gia đình,…
  • Tiền sử lạm dụng ma túy và nghiện rượu

Một số phương pháp hạn chế trầm cảm sau sinh

Hỗ trợ từ người thân

Sự hỗ trợ từ người thân có vai trò quan trọng trong quá trình điều trị trầm cảm sau sinh. Bởi đây chỉ là giai đoạn tạm thời và người mẹ có thể hồi phục nhanh nếu được nhận được sự quan tâm từ những người xung quanh.

Những biện pháp người thân cần thực hiện để hỗ trợ người mẹ vượt qua chứng trầm cảm sau sinh:

  • Khuyến khích và chủ động đưa người bệnh đến thăm khám ngay khi nhận thấy các triệu chứng bất thường. Ngoài ra, cần chú ý mức độ tuân thủ điều trị và sự cải thiện của bệnh nhân khi dùng thuốc. Nếu nhận thấy đơn thuốc không có hiệu quả, nên động viên người bệnh quay trở lại phòng khám/ bệnh viện.
  • Thường xuyên động viên, chia sẻ với người bệnh. Nhưng cần tránh tình trạng đối xử quá đặc biệt khiến bệnh nhân cảm thấy tội lỗi, bi quan, có cảm giác bản thân vô dụng và bất tài.
  • Hỗ trợ người mẹ trong việc chăm sóc con cái. Đồng thời khuyến khích phụ nữ sau sinh nghỉ ngơi và dành thời gian chăm sóc bản thân.
  • Để tránh những tình huống đáng tiếc, cần đảm bảo luôn có người thân bên cạnh mẹ và bé trong thời gian điều trị.

Sử dụng thuốc


Sử dụng thuốc là một trong những phương pháp điều trị trầm cảm sau sinh được áp dụng phổ biến. Tuy nhiên khác với người bình thường, phụ nữ mang thai có thể gặp phải một số tác dụng phụ khi dùng thuốc (chủ yếu là do thuốc bài tiết qua sữa mẹ). Do đó, bác sĩ sẽ cân nhắc kỹ lưỡng giữa rủi ro và lợi ích trước khi chỉ định thuốc. Ở một số trường hợp cần thiết, bệnh nhân cần ngưng cho trẻ bú trong thời gian điều trị.

Sử dụng thuốc có thể cải thiện các triệu chứng của trầm cảm sau sin

Các loại thuốc được dùng trong điều trị trầm cảm sau sinh, bao gồm:

  • Thuốc chống trầm cảm nhóm benzodiazepin (Sertraline, Paroxetine, Venlafaxine, Fluoxetine, Mirtazapine,…) thường
  • Thuốc bình thần (Clonazepam, Bromazepam)

Trị liệu tâm lý

Trị liệu tâm lý là phương pháp được nhiều chuyên gia, bác sĩ chuyên khoa khuyến khích sử dụng trong tất cả các trường hợp điều trị chứng trầm cảm sau sinh. Trong thời gian đầu trị liệu, đa phần các bệnh nhân đều gặp khó khăn trong việc chia sẻ vấn đề của bản thân bởi ảnh hưởng từ sâu trong tâm lý. Tuy nhiên, về lâu dài người bệnh được chuyên gia tâm lý định hướng tư duy, nhìn nhận vấn đề khách quan và mở lòng hơn, cải thiện với suy nghĩ tích cực để quyết tâm tìm lại sự vui vẻ, hạnh phúc trong cuộc sống. 


Trầm cảm sau sinh là chứng bệnh tâm lý phổ biến, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe của mẹ và bé. Vì vậy, phát hiện bệnh và can thiệp điều trị sớm là vấn đề hết sức cần thiết. Người nhà người bệnh trầm cảm sau sinh nên tìm hiểu và lựa chọn địa chỉ chữa trị chứng trầm cảm uy tín để đạt hiệu quả tốt nhất.